Yumurta Çiftliği Gelir Gider Hesabı Nasıl Yapılır?

Tahakkuk ile nakit aynı şey değildir

Yumurta çiftliğinde gerçek kârı doğru hesaplamanın önündeki en büyük engel, tahakkuk ile nakit hareketini birbirine karıştırmaktır. Bir satış, parası henüz tahsil edilmese bile o dönemin geliridir; bir vadeli yem alımı, ödemesi sonra yapılsa bile o dönemin gideridir. Buna karşılık banka kredisinin hesabınıza girmesi gelir, kredinin ödenmesi gider değildir; bunlar yalnız nakit hareketleridir.

Bu ayrımı kurmadan tutulan bir defter sürekli yanıltır. Kredi girişini gelir sayan bir işletme kendini olduğundan kârlı; büyük bir peşin yem alımını tamamen o ayın gideri sayan bir işletme ise kendini olduğundan zararlı görür. Doğru tablo, tahakkuk bazlı kâr-zarar ile nakit akışını ayrı ama birbiriyle mutabık iki rapor olarak sunar.

Üretim maliyetini kalem kalem ayırın

Bir yumurtanın gerçek maliyetini bulmak için üretime giren tüm giderleri aynı dönemde toplamanız gerekir: yem, sürünün dönemsel maliyeti veya amortismanı, işçilik, veteriner ve ilaç, elektrik, su, mazot, bakım ve ambalaj. Bu toplamı o dönemde ürettiğiniz satılabilir yumurta adedine bölmek, size bir yumurtanın size kaça mal olduğunu verir. Viyol ve koli maliyeti de bu birim maliyetten türetilir.

Hangi gider kalemlerinin üretim maliyetine dahil olacağı bir tercih meselesidir ve tutarlı olması şarttır. Örneğin idari giderleri üretim maliyetine katıp katmamak, birim maliyeti ve dolayısıyla fiyatlama kararınızı doğrudan etkiler. Önemli olan, bu kararı bir kez net verip her dönem aynı şekilde uygulamaktır; yoksa dönemler arası karşılaştırma anlamını yitirir.

Stok ve cari, kârın gizlendiği yerdir

Yumurta ve yem stoğundaki değişim ile müşteri ve tedarikçi carileri, kârın en çok saklandığı iki alandır. Depoda satılmamış yumurta ya da henüz tüketilmemiş yem, nakit çıkmış ama gelire dönmemiş değerdir; tam tersine müşterinin size olan borcu, kayıtta kâr ama kasada henüz para değildir. Bu yüzden stok hareketlerini yumurta sınıfı bazında, carileri ise satış-tahsilat ve alış-ödeme olarak ayrı izlemek gerekir.

Vadeli satışı kârla karıştırmak, yeni işletmelerin en pahalı hatasıdır. Bir müşteriye 30 gün vadeyle yapılan satış tabloda hemen kâr gibi görünür; ama o para tahsil edilene kadar sizin çalışma sermayenizden finanse edilir. Risk limiti ve vade takibi olmayan bir işletme, kâğıt üzerinde büyürken nakit olarak küçülebilir.

"Kâr var ama kasa boş" tablosunu okumak

Birçok üretici, yıl sonunda kâr göründüğü halde kasada para olmamasına şaşırır. Bunun nedeni neredeyse her zaman üç yerden birindedir: artan stok, uzayan müşteri vadeleri veya yapılan borç ödemeleri. Kâr-zarar tablosu bu kalemleri göstermez; onları ancak nakit akışı raporu ortaya çıkarır. Bu yüzden iki raporu birlikte okumak zorunludur.

Pratikte yapılması gereken, her ayın sonunda tahakkuk bazlı kârı, stok değişimini ve cari bakiye hareketlerini yan yana koyup nakit akışıyla mutabık hale getirmektir. KümesPro bu mutabakatı arka planda gerçek hareketlerden kurar; satış geliri raporda bir kez görünür, tahsilat ise yalnız kasayı artırır. Böylece ne geliri iki kez sayarsınız ne de nakit yanılsamasına kapılırsınız.

Adım adım nasıl uygulanır?

Bu konuda güvenilir sonuç almak için işlemi günlük operasyonun parçası haline getirmek gerekir. Aşağıdaki sıra, kayıt ile karar arasındaki bağı korur:

1. 1

   Üretim giderlerini yem, sürü amortismanı, işçilik, enerji, sağlık ve ambalaj olarak sınıflandırın.

2. 2

   Üretim ve satış stok hareketlerini yumurta sınıfı bazında izleyin.

3. 3

   Vadeli satış ve alışları cari hesaplarda, ödemeleri kasa/banka hesaplarında tutun.

4. 4

   Aylık kâr-zararı nakit akışı ve stok değişimiyle mutabık hale getirin.

Kâr var ama kasada para yoksa ilk bakılacak yerler stok artışı, müşteri vadeleri ve borç ödemeleridir.

Hangi göstergeler izlenmeli?

Tek bir toplam sayı yerine sonucu oluşturan bileşenleri ayrı izleyin. Böylece değişimin kayıt hatası mı, operasyonel sorun mu yoksa maliyet etkisi mi olduğunu ayırabilirsiniz.

En sık yapılan hatalar

Bu hataların ortak noktası, sonucu kaynaktaki hareketten koparmasıdır. KümesPro’da üretim, stok, cari, kasa ve denetim izi aynı işlem zincirinde tutulduğu için raporlar geriye doğru açıklanabilir.

Sık sorulan kısa sorular